O autorze
Prezeska Stowarzyszenia "Dobra Edukacja", posłanka na Sejm RP VII kadencji, minister edukacji narodowej w pierwszym rządzie Donalda Tuska (2007-2011).
Inicjatorka tworzenia autorskich rozwiązań w edukacji. Aktywnie działa na rzecz osób z niepełnosprawnością. Od lat, na różnych szczeblach, zajmuje się zarządzaniem w edukacji.
Zanim trafiła do rządu i potem do parlamentu, pracowała w szkole podstawowej, średniej, na uniwersytecie, w organizacji pozarządowej i w samorządzie terytorialnym, jako zastępczyni Prezydenta Miasta Gdańska do spraw polityki społecznej, dyrektorka szkoły, nauczycielka matematyki.
Prywatnie mama trzech dorosłych synów i babcia trzech wnuczek, żona Aleksandra Halla, mieszkanka Sopotu.

Blog: http://katarzynahall.blogspot.com/
Twitter
Facebook

Pomoc osobom najbardziej zależnym od pomocy innych odpowiednia do potrzeb

Propozycja zawarta w projekcie zmiany ustawy o rehabilitacji jest zgodna z wynikami wieloletnich prac różnych gremiów, zgodna z postulatami organizacji pracujących na rzecz osób z różnymi niepełnosprawnościami.

Potrzeba zróżnicowania poziomu funkcjonowania i poziomu samodzielności osób niepełnosprawnych, w szczególności osób dorosłych, jest od wielu lat sygnalizowana przez środowiska działające na rzecz osób niepełnosprawnych i ich rodzin. Funkcjonujący obecnie trzystopniowy system orzecznictwa nie pozwala na dostosowanie wsparcia do specyficznych potrzeb osób najbardziej niesamodzielnych, zarówno w zakresie standardów usług, jak i zasad ich finansowania.



W systemie oświaty obowiązuje system wag, który uzależnia wysokość subwencji oświatowej od stopnia i rodzaju specjalnych potrzeb uczniów. To zróżnicowanie stanowi podstawę do realizacji zaleceń dostosowujących warunki kształcenia do potrzeb i możliwości uczniów. Subwencje te nie zawsze były przekazywane przez samorządy w pełnej wysokości placówkom oświatowym, ale i tak wprowadzenie wyższych wag dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z autyzmem i z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim umożliwiło większości z nich podjęcie nauki w szkole. Wcześniej te dzieci skazane były na pełną izolację w domu.

System oświaty nie jest doskonały, ale po zakończeniu edukacji sytuacja osób niepełnosprawnych dotkniętych niepełnosprawnościami sprzężonymi i innymi poważnymi zaburzeniami oraz ich rodzin pogarsza się dramatycznie. Zostają oni niemal całkowicie wyeliminowani z życia społecznego. Jak mówią ich rodzice, „wpadają w czarną dziurę”.

Zróżnicowanie wsparcia kończy się wraz z ukończeniem szkoły. Po zakończeniu edukacji, różnice (zależne od stopnia niepełnosprawności), dotyczą tylko dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych. Poza tym, wsparcie dla osób dorosłych; czy to w systemowych placówkach, czy to w ramach różnego rodzaju projektów, jest takie samo dla wszystkich, nie uwzględnia wynikających ze stopnia i rodzaju zaburzeń różnic w barierach i potrzebach osób dorosłych.

Wszystkie niepełnosprawne dorosłe osoby borykają się z różnego rodzaju poważnymi problemami, ale w szczególnej sytuacji są osoby najbardziej uzależnione od pomocy innych, osoby ze sprzężonymi niepełnosprawnościami, osoby których stopień i charakter zaburzeń uniemożliwia im korzystanie z istniejącego wsparcia, które jest dostępne dla innych.

Od ponad dwóch lat pracuje Zespół do spraw rozwiązań systemowych na rzecz osób niepełnosprawnych, powołany Zarządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 grudnia 2012 r., który skupia parlamentarzystów, przedstawicieli szeregu resortów oraz organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z różną niepełnosprawnością. Zespół pracuje nad przygotowaniem propozycji rozwiązań systemowych w zakresie mieszkalnictwa wspieranego, opieki całodobowej, rehabilitacji społeczno-zawodowej i integracji osób niepełnosprawnych oraz ich rodzin. Przygotowywane rozwiązania mają na celu m.in. poprawę dostępności wymienionych wyżej usług dla osób niepełnosprawnych, których funkcjonowanie, zarówno w czynnościach codziennych i osobistych, jak też w życiu społecznym, jest uzależnione od otrzymania pomocy od innych osób.

Z wyników prac Zespołu jednoznacznie wynika, że główną barierą w przyjęciu rozwiązań na rzecz osób, którym niepełnosprawność całkowicie uniemożliwia samodzielną codzienną egzystencję, jest brak formalnego wyodrębnienia grupy osób w szczególnie wysokim stopniu zależnych od pomocy innych.

Zespół nie tylko widział potrzebę wyodrębnienia grupy osób szczególnie niesamodzielnych, ale również opracował narzędzie do jej wyodrębnienia. Takim narzędziem jest Formularz kwalifikowania osób niepełnosprawnych do szczególnego specjalistycznego wsparcia.

Nad problemem zmian w systemie orzecznictwa pracował też podsktolik ds. orzecznictwa. Podstolik uznał za konieczne podjęcie prac nad głęboka reformą, w szczególności uwzględniającą ICF - Międzynarodową Klasyfikację Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia, stworzoną przez WHO.

Ze względu na długi okres prac nad zasadniczą reformą systemu orzecznictwa, uznano za konieczne pilne wprowadzenie zmian, mających na celu wyodrębnienie grupy osób wymagających szczególnego wsparcia. Stolik uznał za zbyt daleko idące propozycje wprowadzenia nowego stopnia niepełnosprawności - głębszego, niż znaczny. W tej sytuacji proponowana zmiana w zaleceniach do orzeczenia o niepełnosprawności, albo stopniu niepełnosprawności jest celowa i uzasadniona.

Brak uwzględnienia stopnia samodzielności jest najbardziej krzywdzący przy ustalaniu kosztów utrzymania placówek, w szczególności kosztów zatrudniania kadry. Mowa tu zarówno o placówkach rehabilitacji społecznej i zawodowej, jak warsztaty terapii zajęciowej, zakłady aktywności zawodowej oraz systemu pomocy społecznej, jak ośrodki wsparcia, w tym środowiskowe domy samopomocy oraz domy pomocy społecznej.

Zasady konkursowe wspólne dla wszystkich osób niepełnosprawnych, chociaż pozornie sprawiedliwe, w praktyce powodują eliminację projektów wymagających wielostronnych działań, wyższych nakładów na ich realizację, zwłaszcza na zatrudnienie kadry oraz przynoszących mniej wymierne rezultaty.

Taka sytuacja jest niesprawiedliwa i prowadzi do dyskryminacji części osób niepełnosprawnych. Brak faktycznego dostępu do istniejącego systemu wsparcia dla osób najbardziej zależnych od pomocy innych wykazywały różne badania. Ten problem był też wielokrotnie podkreślany przy okazji prac nad oceną wdrożenia Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych, w szczególności przez organizacje pozarządowe.

Przygotowanie specjalistycznego wsparcia wymaga wyłonienia grupy osób najmniej samodzielnych, wymagających szczególnego wsparcia. Od kilku lat toczą się prace w różnych zespołach, mające na celu wypracowanie rozwiązań i narzędzi umożliwiających optymalne i uniwersalne zróżnicowanie, pozwalające na wyłonienie grupy osób szczególnie niesamodzielnych. Orzeczenie znacznego stopnia niepełnosprawności nie spełnia tych warunków.

W rezultacie takie samo wsparcie dla wszystkich niepełnosprawnych osób dorosłych powoduje z jednej strony wydawanie środków na wsparcie mające marginalne znaczenie, a z drugiej strony brak środków na zaspokojenie najistotniejszych potrzeb.

Zmiana ustawowa (druk sejmowy nr 3184), nad którą obecnie rozpoczęły się prace, poprzedza wydanie rozporządzenia umożliwiającego wyodrębnianie poprzez system orzecznictwa osób potrzebujacych największego wsparcia, jednocześnie bez potrzeby weryfikowania wszelkich innych uprawnień już posiadanych przez osoby z orzeczoną niepełnosprawnością. To zasadniczy krok na drodze do pomagania adekwatnego do potrzeb osobom najbardziej zależnym od pomocy innych, budowania dla nich odpowiedniego systemu wsparcia.

Tekst opracowany we współpracy z Marią Jankowską, wiceprzewodniczącą Zespołu do spraw rozwiązań systemowych na rzecz osób niepełnosprawnych.

Czy chcesz dostawać info o nowych wpisach?

Trwa ładowanie komentarzy...